Zmiany w fundacji rodzinnej: 19% CIT, 36 miesięcy karencji i pytanie o przyszłość sukcesji

Stan prawny i stan prac legislacyjnych: 12 sierpnia 2026 r.

4 sierpnia 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów pojawiły się założenia nowelizacji PIT i CIT (projekt UD447), które mają objąć fundacje rodzinne 36-miesięcznym okresem karencji, podnieść stawkę podatku od wypłacanych świadczeń z 15% do 19% i włączyć fundacje w reżim CFC. To już trzecie podejście do zmian w ciągu dwunastu miesięcy, poprzednie zakończyło się wetem Prezydenta RP. Wyjaśniamy, co jest przesądzone, co jest dopiero propozycją i jakie decyzje warto podjąć już teraz.

Dlaczego ten temat jest teraz kluczowy dla przedsiębiorców

Fundacja rodzinna funkcjonuje w polskim porządku prawnym od maja 2023 r. i w ciągu trzech lat stała się podstawowym narzędziem planowania sukcesji, działa już około 3,6 tys. fundacji, a sam rok 2025 przyniósł blisko 5,5 tys. wniosków rejestrowych.

Problem polega na tym, że instytucja, która z założenia miała zapewniać rodzinom przewidywalność na dekady, w ciągu ostatniego roku była przedmiotem trzech odrębnych inicjatyw zmierzających do zmiany zasad jej opodatkowania.

To istotne z bardzo praktycznego powodu. Decyzja o wniesieniu firmy do fundacji rodzinnej jest w praktyce nieodwracalna: majątek przestaje być własnością fundatora, a wycofanie go z fundacji rodzi konsekwencje podatkowe. Przedsiębiorca, który podejmuje taką decyzję dziś, musi wiedzieć, w jakim otoczeniu prawnym jego fundacja będzie działała za pięć i dziesięć lat.

Poniżej porządkujemy to, co faktycznie wiadomo, oddzielając przepisy obowiązujące od zapowiedzi i od koncepcji, które są dopiero na etapie dyskusji.

Trzy poziomy dyskusji, których nie należy mylić

W przekazach medialnych wszystkie te wątki bywają zlewane w jedno. To źródło większości nieporozumień, z jakimi spotykamy się w rozmowach z klientami.

Poziom	Dokument	Status na 12.08.2026	Co z tego wynika
Prawo obowiązujące	Ustawa o fundacji rodzinnej oraz ustawy o CIT i PIT	Obowiązuje bez zmian	Fundacje działają na dotychczasowych zasadach
Zapowiedź legislacyjna	Projekt UD447 (wykaz prac RM, 4.08.2026)	Same założenia: brak tekstu projektu	Przyjęcie przez RM planowane na III kw. 2026 r.
Koncepcje konsultacyjne	Przegląd ustawy o fundacji rodzinnej z 11.06.2026	Projekt przeglądu; konsultacje zakończone 25.06.2026	Ponad 20 rekomendacji; dokument nieprzyjęty przez RM
Kontekst historyczny	Ustawa z 17.10.2025 o zmianie ustawy o CIT	Zawetowana 27.11.2025	Nie weszła w życie; obecne założenia w dużej mierze ją powielają

Wniosek praktyczny: na dziś nie zmieniły się przepisy dotyczące Fundacji rodzinnej. Nie istnieje nawet opublikowany tekst projektu ustawy, jest wyłącznie kilkuzdaniowy opis założeń w wykazie prac rządu.

Obecne zasady opodatkowania fundacji rodzinnej.

Żeby zrozumieć skalę planowanych zmian, trzeba znać punkt wyjścia. Ograniczamy się do elementów, których zmiany bezpośrednio dotyczą.

Poziom fundacji

Fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia podmiotowego w CIT (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT), o ile porusza się w granicach dozwolonej działalności z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej.

Podatek pojawia się dopiero w momencie wypłaty: 15% CIT od świadczeń dla beneficjentów, mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji oraz od tzw. ukrytych zysków (art. 24q ustawy o CIT).

Działalność wykraczająca poza dozwolony zakres jest opodatkowana sankcyjną stawką 25% (art. 24r ustawy o CIT).

Najem składników majątku na rzecz fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego, służących prowadzeniu przez nich działalności, w ogóle nie korzysta ze zwolnienia.

Poziom beneficjenta (PIT)

Relacja do fundatora	Stawka PIT
Tzw. grupa zerowa: małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha	0% (zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT)
I i II grupa podatkowa m.in. teściowie, zstępni rodzeństwa (siostrzeńcy, bratankowie)	10%
Pozostali beneficjenci	15%

Zwolnienie stosuje się w proporcji odpowiadającej wartości mienia wniesionego przez poszczególnych fundatorów, co ma kluczowe znaczenie w fundacjach zakładanych przez kilka osób.

Efekt netto obecnego modelu: rodzina z grupy zerowej odbiera świadczenie obciążone wyłącznie 15% CIT na poziomie fundacji.

Planowane zmiany: projekt UD447

Założenia opublikowane 4 sierpnia 2026 r. obejmują pięć elementów zaostrzających i jeden korzystny dla podatników. Organem odpowiedzialnym jest Ministerstwo Finansów i Gospodarki.

1. Podwyżka stawki z 15% do 19%

Najdalej idąca zmiana z perspektywy każdej działającej fundacji. Podwyżka dotyczy stawki z art. 24q ustawy o CIT, a więc obejmuje:

• świadczenia wypłacane beneficjentom,
• mienie wydawane w związku z rozwiązaniem fundacji,
• ukryte zyski.

To jedyny element pakietu, który uderza we wszystkie fundacje rodzinne, niezależnie od tego, czy realizują cel sukcesyjny, czy nie. Nie ma tu żadnego mechanizmu różnicującego.

Warto odnotować, że w uzasadnieniu przeglądu ustawy resort finansów wprost wskazuje, iż docelowa efektywna stawka dla fundacji rodzinnych powinna być „nieznacznie wyższa niż 19%”. Podwyżka do 19% jest więc raczej etapem niż punktem docelowym.

2. 36-miesięczny okres karencji (lock-up)

Preferencyjne opodatkowanie ma zostać uzależnione od utrzymania własności składników majątku przez 36 miesięcy. Celem jest wyeliminowanie schematu: wniesienie aktywów do fundacji → szybka sprzedaż z odroczeniem opodatkowania → akumulacja środków w fundacji.

Założenia UD447 są w tym punkcie wyjątkowo lakoniczne i nie rozstrzygają trzech kluczowych kwestii:

czy karencja obejmie wszystkie aktywa, czy, jak w zawetowanej ustawie, wyłącznie nabyte lub wniesione od podmiotów powiązanych;

od jakiego momentu liczy się bieg terminu (w wersji z 2025 r. od końca roku kalendarzowego wniesienia);

czy i jakie będą przepisy przejściowe dla majątku już wniesionego.

W projekcie z 2025 r. przewidziano przepis przejściowy ograniczający lock-up do aktywów wniesionych po określonej dacie. Nie ma jednak gwarancji, że obecny projekt powieli to rozwiązanie.

3. Wyeliminowanie struktur ze spółkami transparentnymi podatkowo

Resort identyfikuje schematy, w których fundacja formalnie nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz uczestniczy w podmiotach transparentnych podatkowo, w praktyce najczęściej w zagranicznych spółkach osobowych, ze szczególnym uwzględnieniem luksemburskich SCSp. Dochód z takiej struktury ma przestać korzystać ze zwolnienia.

4. Objęcie fundacji reżimem CFC

Fundacja rodzinna ma zostać włączona w przepisy o zagranicznej jednostce kontrolowanej. To zamknięcie „tarczy podatkowej”, jaką polska fundacja tworzyła w strukturach z podmiotami z jurysdykcji nisko opodatkowanych.

Ta zmiana jest, również w ocenie części krytyków całego pakietu, merytorycznie uzasadniona i spójna z systemem.

5. Doprecyzowanie opodatkowania najmu krótkoterminowego

Przychody z umów, których przedmiotem jest oddanie nieruchomości do odpłatnego korzystania w formule krótkoterminowej, mają zostać wprost objęte opodatkowaniem. To ustawowe potwierdzenie linii, którą organy podatkowe prezentują już dziś w interpretacjach indywidualnych.

6. Zwolnienie z PIT dla zstępnych rodzeństwa fundatorów: zmiana korzystna

Jedyny element pakietu działający na korzyść podatników i dla części firm rodzinnych naprawdę istotny.

Dziś, gdy fundację zakłada rodzeństwo (a nie małżeństwo lub rodzice), dzieci każdego z rodzeństwa są wobec pozostałych fundatorów osobami z II grupy podatkowej. Efekt: częściowe opodatkowanie PIT stawką 10%, ustalane według proporcji mienia wniesionego przez poszczególnych fundatorów.

Projekt ma zrównać ich sytuację z modelem fundacji zakładanej przez rodziców rodzeństwa, czyli zapewnić pełne zwolnienie z PIT dla wszystkich zstępnych każdego z rodzeństwa.

To odpowiedź na realny problem: bardzo wiele polskich firm rodzinnych zostało założonych przez rodzeństwo, a obecna konstrukcja zwolnienia faktycznie karze ten model sukcesji.

Skutki podatkowe: ile to realnie kosztuje

Dla typowej sukcesji rodzinnej (grupa zerowa) obciążenie rośnie z 15 do 19 jednostek, czyli o 26,7% w ujęciu względnym. To realny, odczuwalny wzrost, ale wciąż daleko od katastrofy, którą sugerują niektóre nagłówki.

Zstępni rodzeństwa fundatorów wychodzą na tym per saldo lepiej, łączne obciążenie spada z 25 do 19 jednostek, a beneficjent otrzymuje 100 zamiast 90.

Przywoływana w prasie łączna stawka 34% dotyczy wyłącznie beneficjentów spoza I i II grupy podatkowej. Dla rodziny w linii prostej ten scenariusz w ogóle nie występuje.

Nawet w najgorszym wariancie 34 jednostki podatku przypadają na całkowity wypływ z fundacji wynoszący 119 jednostek, co daje efektywne obciążenie ok. 28,6%, a nie 34%. Sumowanie nominalnych stawek jest uproszczeniem.

Skutki poza podatkiem dochodowym

Płynność fundacji – wyższy CIT przy wypłatach oznacza konieczność przemodelowania polityki dystrybucji i budżetów świadczeń dla beneficjentów.

Wycena transakcji M&A – lock-up bezpośrednio wpływa na kalkulację ceny netto w transakcjach, w których udziały są wnoszone do fundacji przed sprzedażą.

Ryzyko sporu – objęcie fundacji reżimem CFC wprowadza obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze, których dziś fundacje nie realizują.

Zaufanie do instytucji – powracające co kilka miesięcy zapowiedzi zmian same w sobie stanowią czynnik ryzyka w planowaniu wielopokoleniowym.

Kwestie na etapie propozycji i konsultacji – horyzont dalszy

To osobna warstwa, której nie należy mylić z projektem UD447. Przegląd ustawy o fundacji rodzinnej z 11 czerwca 2026 r. zawiera ponad 20 rekomendacji, w tym koncepcje bardzo daleko idące. Żadna z nich nie ma jeszcze postaci projektu ustawy.

Propozycje podatkowe o charakterze systemowym

Odejście od zwolnienia podmiotowego w CIT na rzecz zwolnień przedmiotowych, ze zróżnicowanymi stawkami zależnymi od rodzaju dochodu.

Podatek od mienia wnoszonego do fundacji – obejmujący wyłącznie aktywa „pracujące”, z katalogiem wyłączeń (obligacje, dzieła sztuki, metale szlachetne) i możliwością odliczenia od bieżącego CIT.

Przeniesienie ciężaru opodatkowania świadczeń z CIT na PIT beneficjenta – z mechanizmem odliczenia części CIT zapłaconego wcześniej przez fundację. Ta zmiana miałaby również skutek korzystny: umożliwiłaby stosowanie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania wobec beneficjentów będących rezydentami innych państw.

Docelowa efektywna stawka nieznacznie wyższa niż 19%.

Istotne zastrzeżenie: w przeglądzie wskazano, że nowy model byłby obligatoryjny dla fundacji zakładanych po wejściu w życie przepisów, a dobrowolny dla już istniejących. Jeśli ta zasada zostanie utrzymana, będzie miała fundamentalne znaczenie dla obecnych fundatorów.

Propozycje pozapodatkowe

Przeniesienie rejestru fundacji rodzinnych do KRS — dziś wnioski rozpoznaje jeden Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, co przekłada się na kilkunastomiesięczne oczekiwanie na wpis (na koniec 2025 r. blisko 3,9 tys. spraw pozostawało nierozpoznanych).

Świadczenia jako majątek osobisty beneficjenta – wskazanie wprost w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, że świadczenie z fundacji wchodzi do majątku osobistego beneficjenta niezależnie od małżeńskiego ustroju majątkowego, o ile fundator nie postanowi inaczej. To rozwiązanie realnie chroniące majątek rodzinny na wypadek rozwodu sukcesora.

Dodatkowe organy fakultatywne – rady doradcze, komitety eksperckie. Nie będą mogły przejmować ustawowych kompetencji zarządu ani zgromadzenia beneficjentów.

Możliwość odbywania posiedzeń organów bez formalnego zwołania przy obecności wszystkich członków i braku sprzeciwu.

Obowiązek ujawnienia konfliktu interesów przez członków organów.

Ujawnianie majątku fundacyjnego w oświadczeniach majątkowych osób pełniących funkcje publiczne.

Stały dostęp organów KAS do rejestru i pełnych akt rejestrowych – postulat idący dokładnie w przeciwnym kierunku niż ochrona prywatności rodzin.

Liberalizacja zasad wnoszenia nieruchomości rolnych oraz prace koncepcyjne nad podziałem, łączeniem i przekształceniem fundacji rodzinnych.

Pytanie kierunkowe, czy fundacja realizuje cel sukcesyjny, gdy fundator jest jedynym lub głównym beneficjentem i jednocześnie łączy funkcje w zarządzie i zgromadzeniu beneficjentów. Według danych resortu krąg fundatorów pokrywa się z kręgiem beneficjentów w 44% przypadków.

Na co uważać w doniesieniach medialnych

Analiza publikacji prasowych z ostatnich tygodni ujawnia kilka uproszczeń, które w praktyce prowadzą do błędnych decyzji.

„Rząd przyjmie projekt ustawy jeszcze w tym roku”. Formalnie mamy wyłącznie wpis w wykazie prac legislacyjnych z planowanym terminem przyjęcia przez Radę Ministrów w III kwartale 2026 r. Tekst projektu nie został opublikowany, nie odbyły się konsultacje, nie ma oceny skutków regulacji. Przy takim harmonogramie realne wejście w życie w 2027 r. wymagałoby bardzo sprawnego procedowania i zakłada brak kolejnego weta.

Zakres podwyżki do 19%. Część publikacji wskazuje, że wyższa stawka obejmie „ukryte zyski oraz przychody z działalności wykraczającej poza dozwolony zakres”. To nieścisłe. Podwyżka dotyczy art. 24q ustawy o CIT, a więc świadczeń, mienia polikwidacyjnego i ukrytych zysków. Działalność poza dozwolonym zakresem jest opodatkowana odrębną, sankcyjną stawką 25% na podstawie art. 24r i założenia UD447 jej nie zmieniają.

Łączne opodatkowanie 34%. Jak pokazano w tabeli wyżej dotyczy wyłącznie beneficjentów spoza I i II grupy podatkowej i stanowi sumę stawek nominalnych, nie stawkę efektywną. W przekazie do przedsiębiorcy planującego sukcesję na rzecz dzieci ta liczba jest myląca.

Exit tax. Zawetowana ustawa z 17 października 2025 r. przewidywała objęcie fundacji rodzinnych podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków. Opublikowane założenia UD447 tego elementu nie wymieniają. Nie oznacza to jednak, że nie pojawi się w tekście projektu założenia są zbyt lakoniczne, by wyciągać wnioski z milczenia.

Przeniesienie rejestru do KRS jako sama korzyść. Skrócenie postępowań rejestrowych to realny zysk. Trzeba jednak widzieć drugą stronę: w tym samym dokumencie postuluje się zapewnienie organom KAS stałego dostępu do rejestru i pełnych akt rejestrowych. Poufność, którą część fundatorów wiązała z obecnym modelem rejestru, może zniknąć.

„Fundacja przestanie być narzędziem zarządzania aktywami”. To nadinterpretacja. Ani projekt UD447, ani przegląd nie proponują uchylenia art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Zmienia się otoczenie podatkowe i akcent na cel sukcesyjny, nie sam katalog dozwolonej działalności.

Status przeglądu. Mamy do czynienia z projektem przeglądu, poddanym konsultacjom zakończonym 25 czerwca 2026 r. Dokument nie został jeszcze przyjęty przez Radę Ministrów ani przedłożony Sejmowi i Senatowi. Formułowanie na jego podstawie konkretnych zapowiedzi legislacyjnych budzi uzasadnione zastrzeżenia — na co zwracają uwagę także cytowani w prasie eksperci.

Kto odczuje planowane zmiany najbardziej

1. Fundacje wykorzystywane w transakcjach M&A. Model „wniesienie udziałów → sprzedaż w krótkim horyzoncie” przestaje działać. Jeśli sprzedaż firmy jest realnie planowana w perspektywie 1–3 lat, kalendarz transakcji wymaga natychmiastowej weryfikacji.

2. Struktury z podmiotami zagranicznymi. Fundacje uczestniczące w spółkach transparentnych podatkowo lub kontrolujące podmioty w jurysdykcjach nisko opodatkowanych to główny cel pakietu. Tu zmiana będzie najbardziej dotkliwa i najtrudniejsza do zneutralizowania.

3. Fundacje z portfelem najmu krótkoterminowego. Apartamenty, aparthotele, condohotele, obiekty na wynajem dobowy, te przychody wprost wychodzą ze zwolnienia.

4. Fundacje wypłacające bieżące świadczenia. Podwyżka do 19% dotyka każdej fundacji dokonującej wypłat, także w pełni sukcesyjnej. To najszerzej odczuwalny element pakietu.

5. Fundacje, w których fundator jest jedynym lub głównym beneficjentem. Nie zmienia się tu nic dziś, ale ten model został wprost zakwestionowany w przeglądzie. To grupa najbardziej narażona na zmiany w dłuższym horyzoncie.

6. Osoby pełniące funkcje publiczne – w związku z postulowanym obowiązkiem ujawniania majątku fundacyjnego w oświadczeniach majątkowych.

Beneficjenci zmian: rodziny, w których fundatorami jest rodzeństwo – dla ich zstępnych zmiana oznacza pełne zwolnienie z PIT.

Co warto zrobić już teraz – rekomendacje praktyczne

Działania pilne (do końca III kwartału 2026 r.)

Zweryfikuj kalendarz planowanych transakcji. Jeśli w perspektywie 12–24 miesięcy planujesz zbycie aktywów wniesionych do fundacji, sprawdź, kiedy upływa hipotetyczny 36-miesięczny termin od ich wniesienia i czy transakcję można domknąć przed wejściem w życie nowych zasad.

Przeprowadź audyt struktur zagranicznych. Uczestnictwo w spółkach transparentnych podatkowo i podmiotach mogących spełnić przesłanki CFC wymaga przemodelowania. To najdłużej trwający element dostosowania, nie należy z nim czekać na tekst projektu.

Rozdziel portfel nieruchomości. Wyraźne oddzielenie najmu długoterminowego na cele mieszkaniowe od najmu krótkoterminowego i komercyjnego, wraz z odpowiednią dokumentacją, ograniczy spór o zakres zwolnienia.

Nie przyspieszaj wypłat dla zstępnych rodzeństwa. W tej jednej grupie zmiana działa na korzyść – wypłata po wejściu w życie nowych przepisów może być korzystniejsza niż dziś.

Działania średnioterminowe

Zmodeluj politykę wypłat w dwóch wariantach – przy 15% i przy 19% CIT. Pozwoli to podjąć świadomą decyzję, czy przyspieszać dystrybucję. Zastrzeżenie: samo przyspieszenie wypłat wyłącznie w celu uzyskania korzyści podatkowej może być oceniane przez pryzmat klauzuli GAAR. Każdy taki krok wymaga indywidualnej oceny.

Zrewiduj statut pod kątem celu sukcesyjnego. Kierunek prac legislacyjnych jest jednoznaczny: fundacja ma służyć rodzinie, a nie bieżącej efektywności podatkowej fundatora. Warto zawczasu zadbać o realny krąg beneficjentów wielopokoleniowych, zasady zastępowalności członków organów oraz rozdzielenie ról – sytuacja, w której fundator jest jedynym beneficjentem, członkiem zarządu i zgromadzenia beneficjentów, będzie coraz trudniejsza do obrony.

Udokumentuj rynkowość relacji z podmiotami powiązanymi. Katalog ukrytych zysków był już raz przedmiotem propozycji rozszerzenia. Pożyczki, najem, usługi świadczone na rzecz fundatora i beneficjentów powinny mieć solidną dokumentację i rynkowe warunki.

Nie wstrzymuj procesów sukcesyjnych. Dla firm rodzinnych o realnym celu sukcesyjnym fundacja rodzinna pozostaje najlepszym dostępnym narzędziem – nawet przy stawce 19%. Alternatywy (bezpośrednie dziedziczenie, spółki holdingowe, struktury zagraniczne) niosą własne, często wyższe ryzyka. Wstrzymanie decyzji „do czasu wyjaśnienia sytuacji” samo w sobie jest decyzją obarczoną ryzykiem, nagłe zdarzenie losowe w rodzinie przedsiębiorcy kosztuje zwykle więcej niż cztery punkty procentowe CIT.

Jak możemy pomóc?

Kancelaria Taranowicz łączy kompetencje prawne, podatkowe i finansowe, co pozwala prowadzić sprawy fundacji rodzinnych kompleksowo, od strony korporacyjnej i podatkowej jednocześnie.

Zakładanie fundacji rodzinnych

Projektujemy strukturę dopasowaną do konkretnej rodziny i konkretnego biznesu: statut, krąg i kategorie beneficjentów, zasady zarządzania, mechanizmy zastępowalności organów, plan wnoszenia mienia. Prowadzimy sprawę od pierwszej rozmowy przez akt notarialny aż do wpisu do rejestru.

Audyt istniejących fundacji rodzinnych

Weryfikujemy zgodność faktycznej działalności fundacji z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, identyfikujemy ryzyko sankcyjnej stawki 25% i ukrytych zysków, oceniamy jakość dokumentacji korporacyjnej i rynkowość relacji z podmiotami powiązanymi. Wynikiem jest raport z listą konkretnych działań naprawczych.

Analiza wpływu planowanych zmian

Modelujemy skutki 36-miesięcznej karencji, podwyżki do 19%, reżimu CFC i opodatkowania najmu na sytuację konkretnej fundacji. Przygotowujemy warianty polityki wypłat i harmonogram działań dostosowawczych, z oceną ryzyka GAAR.

Bieżące doradztwo podatkowe i prawne

Obsługujemy fundacje na co dzień: wypłaty świadczeń i rozliczenia CIT/PIT, transakcje dot. majątku fundacji, wnioski o interpretacje indywidualne, reprezentacja w postępowaniach i kontrolach, w tym w sporach z Krajową Administracją Skarbową.

Sukcesja przedsiębiorstw

Doradzamy w pełnym zakresie planowania sukcesyjnego, fundacja rodzinna, restrukturyzacje przedkonwersyjne, umowy wspólników, zarząd sukcesyjny, zabezpieczenie zachowku, sukcesja w strukturach transgranicznych.

Artykuł ma charakter informacyjny i przedstawia stan prawny oraz stan prac legislacyjnych na dzień 12 sierpnia 2026 r. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Z uwagi na wczesny etap prac legislacyjnych ostateczny kształt przepisów może istotnie odbiegać od opublikowanych założeń.