W ciągu ostatnich trzech dekad, wzrost gospodarczy Polski był imponujący, osiągając ponad 900% – poziom porównywalny z wynikami Korei Południowej i stanowiący rekord wśród krajów należących do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Dochód narodowy brutto na osobę wzrósł z poziomu 1700 USD w 1990 roku do 19 000 USD w 2023 r. Jeszcze w 1989 roku polska gospodarka stanowiła zaledwie 32% wielkości gospodarki niemieckiej, podczas gdy obecnie osiągnęła poziom 73% tej wartości, przy czym różnica między oboma krajami nadal się zmniejsza. Ponadto, przez ostatnią dekadę eksport z Polski wzrósł o 150%, utrzymując pozycję lidera wzrostu w swoim regionie.
Jednak, w ostatnich latach Polska doświadczyła znaczącego wydłużenia czasu rozpatrywania spraw gospodarczych, co może być jednym z czynników utrudniających dalszą dynamikę wzrostu gospodarczego. Dane za rok 2015 wskazują, że średni czas rozpoznania sprawy gospodarczej w postępowaniu sądowym wynosił 4,5 miesiąca. Jednakże, w pierwszym półroczu 2022 roku średni czas ten wzrósł do 6,1 miesiąca. To wydłużenie czasu procesowego może mieć poważne konsekwencje dla stron zaangażowanych w spory gospodarcze. Jeżeli na przykład sprawa wymaga tylko czterech rozpraw, wydłużenie terminów o trzy miesiące skutkuje przedłużeniem całego procesu o rok.
W dodatkowym kontekście, analiza danych z Sądu Okręgowego w Warszawie z 2022 roku rzuca światło na obciążenie polskich sądów także w sprawach cywilnych. W ciągu tego roku do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynęło niemal 65 tysięcy spraw cywilnych. W tym kontekście, ponad 3 tysiące spraw wymagały ponad 12 miesięcy na rozpoznanie w pierwszej instancji, natomiast w przypadku ponad 5 tysięcy spraw strony musiały czekać ponad rok(sic!) na wyznaczenie pierwszego terminu rozprawy.
Warto również wspomnieć o roli biegłych sądowych, którzy często odgrywają kluczową rolę zwłaszcza w sprawach o znacznej złożoności technicznej lub wymagającej wiedzy specjalistycznej. Rozporządzenie MS reguluje stawki wynagrodzenia biegłych sądowych, ustalając podstawową stawkę na poziomie 32,39 zł za godzinę pracy.
Niskie wynagrodzenie zniechęca ekspertów do angażowania się w sprawy sądowe, co z kolei prowadzi do wydłużenia czasu rozpoznawania spraw oraz obniżenia jakości opinii eksperckich. W takich przypadkach strony mogą rozważać alternatywne formy rozstrzygania sporów, takie jak sąd polubowny. Postępowanie przed sądem polubownym może oferować szybsze rozwiązanie sporu, przy jednoczesnej możliwości zasięgnięcia opinii specjalistycznych bez ograniczeń wynagrodzenia narzucanych przez rozporządzenie.
Na pewno jeśli chcemy rozwijać się w takim tempie jak dotychczas reforma systemu sprawiedliwości jest niezbędna.
