Rezydencja podatkowa to kraj (niezależne od obywatelstwa) w którym mamy tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy, czyli rozliczamy się ze wszystkich swoich dochodów niezależnie od miejsca ich położenia.
Zgodnie z artykułem 3 ust. 1 i 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (uPIT), osoby fizyczne posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Oznacza to, że są one zobowiązane do opodatkowania całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce ich położenia.
Kryteria uznania rezydencji podatkowej
Osoba fizyczna jest uznawana za posiadającą miejsce zamieszkania w Polsce, jeśli spełnia jedno z dwóch kryteriów:
- Posiada centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) na terytorium Polski, lub
- Przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Proces zmiany rezydencji podatkowej
Zmiana rezydencji podatkowej polega głównie na przeniesieniu ośrodka interesów życiowych z jednego kraju do drugiego. W praktyce oznacza to, że w zależności od miejsca, w którym znajdował się ośrodek interesów życiowych w momencie uzyskiwania określonego dochodu, w tym kraju będzie obowiązywał nieograniczony obowiązek podatkowy.
Przykładowa sytuacja
Jeśli podatnik zmienia miejsce zamieszkania w trakcie roku podatkowego, pojawiają się specyficzne problemy związane z ustalaniem jego statusu podatkowego. Może on być uznany za rezydenta jednego z państw przez cały rok podatkowy, lub za rezydenta dwóch różnych państw w różnych okresach roku.
Przykład z Modelowej Konwencji OECD
Komentarz do Modelowej Konwencji OECD wskazuje, że można zastosować normy szczególne, które pozwalają na uznanie podatnika za rezydenta dwóch państw w różnych okresach tego samego roku podatkowego. Przykładowo, jeśli osoba fizyczna zamieszkiwała w kraju A od 1 stycznia do 31 marca, a następnie przeniosła się do kraju B i przebywała tam przez okres dłuższy niż 183 dni, będzie uznawana za rezydenta kraju B przez cały rok. Jednakże, dzięki normom szczególnym, można uznać ją za rezydenta kraju A w okresie od 1 stycznia do 31 marca.
Podwójna rezydencja w ciągu roku
W przypadku klientów przenoszących się np. z Niemiec do Polski w trakcie roku, możliwe jest, że w jednym roku kalendarzowym będą oni uznawani za rezydentów dwóch różnych państw:
- Od 1 stycznia do momentu zmiany rezydencji jako rezydenci Niemiec, zobowiązani do rozliczenia podatku dochodowego w Niemczech.
- Od momentu zmiany rezydencji do 31 grudnia jako rezydenci Polski, zobowiązani do rozliczenia podatku dochodowego w Polsce.
Objaśnienia Ministra Finansów
Minister Finansów wyjaśnia, że posiadanie centrum interesów życiowych w Polsce oznacza posiadanie ścisłych powiązań osobistych lub gospodarczych z Polską. Wystarczy spełnienie jednej z tych przesłanek, aby uznać, że podatnik posiada ośrodek interesów życiowych w Polsce.
Centrum interesów osobistych
Centrum interesów osobistych to miejsce, z którym podatnik ma ścisłe powiązania osobiste, takie jak więzi rodzinne, towarzyskie, oraz uczestnictwo w życiu społecznym, kulturalnym czy politycznym. Czynnikami często branymi pod uwagę są obecność współmałżonka, partnera lub małoletnich dzieci.
Centrum interesów gospodarczych
Centrum interesów gospodarczych to miejsce, z którym podatnik ma ścisłe powiązania ekonomiczne, takie jak miejsce wykonywania działalności zarobkowej, główne źródła dochodów, posiadane inwestycje, majątek nieruchomy i ruchomy, kredyty oraz konta bankowe.
Konkluzja
Zmiana rezydencji podatkowej na przykładzie Niemiec do Polski wiąże się z koniecznością uwzględnienia zarówno osobistych, jak i gospodarczych powiązań z Polską. Jeśli podatnik będzie przebywał w Polsce przez co najmniej 183 dni w roku kalendarzowym, nabędzie polską rezydencję podatkową. W takim przypadku konieczne będzie odpowiednie rozliczenie podatków zarówno w Niemczech, jak i w Polsce za odpowiednie okresy roku podatkowego.
