Zawarcie ugody z bankiem w sprawie kredytu hipotecznego, zwłaszcza powiązanego z walutą obcą, może wydawać się prostym i korzystnym rozwiązaniem sporu. Jednak w wielu przypadkach sposób sformułowania ugody może prowadzić do poważnych konsekwencji podatkowych dla kredytobiorcy. Szacuje się, że nawet większość ugód zawieranych obecnie może być niekorzystna z punktu widzenia opodatkowania.
Zwolnienie podatkowe – co obejmuje, a czego nie?
Obowiązujące przepisy przewidują, co do zasady, po spełnieniu wymogów zawartych w Rozporządzeniu, zwolnienie z opodatkowania w przypadku:
- umorzenia części lub całości kredytu hipotecznego,
- kredytów z ujemnym oprocentowaniem.
Rozporządzenie Ministra Finansów w tym zakresie ma obowiązywać do 2026 roku i obejmuje zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorców. Zwolnienie to nie obejmuje jednak wszystkich świadczeń, jakie mogą być przewidziane w ugodach z bankami.
Problem „dodatkowych kwot” w ugodach
Ryzyko podatkowe pojawia się w sytuacji, gdy ugoda przewiduje wypłatę na rzecz kredytobiorcy określonej sumy niebędącej zwrotem świadczenia nienależnego. Może to być np. kwota przyznana w zamian za odstąpienie od dalszych roszczeń lub inne „dodatkowe świadczenie” wynikające z porozumienia. Tego rodzaju wypłaty:
- nie są objęte zwolnieniem podatkowym,
- mogą zostać uznane w całości za dochód kredytobiorcy,
- podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, a w przypadku wyższych kwot – mogą spowodować wejście w drugi próg podatkowy (32%).
Przykład: jeśli kredytobiorca otrzyma w ramach ugody 35 000 zł, kwota ta powiększa jego roczny dochód i może skutkować koniecznością zapłaty podatku według wyższej stawki.
Jak ograniczyć ryzyko podatkowe?
Kluczowe znaczenie ma odpowiednie sformułowanie ugody. Jeżeli będzie ona opierała się na nieważności umowy kredytowej, wypłacona kwota może zostać uznana za zwrot świadczenia nienależnego. W takim przypadku nie powstaje obowiązek zapłaty podatku dochodowego, ponieważ kwota ta nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o PIT.
Potrzeba zmian w przepisach
Aktualne przepisy nie w pełni odpowiadają realiom rynkowym. Dla pełnej ochrony interesów kredytobiorców warto, aby ustawodawca rozszerzył zakres zwolnienia także na „dodatkowe kwoty” wypłacane w ramach ugód. Takie rozwiązanie mogłoby zwiększyć atrakcyjność ugód i przyczynić się do szybszego rozwiązywania sporów sądowych.
Skala problemu
W polskich sądach nadal toczy się ponad 200 000 spraw dotyczących kredytów indeksowanych lub denominowanych we frankach szwajcarskich. Choć liczba ugód rośnie, brak świadomości podatkowej może sprawić, że część kredytobiorców poniesie dodatkowe, nieplanowane koszty.
Podsumowanie:
Zanim podpiszesz ugodę z bankiem, warto dokładnie przeanalizować jej zapisy pod kątem podatkowym. Odpowiednia konstrukcja porozumienia może przesądzić o tym, czy wypłacone środki będą wolne od podatku, czy też obciążą Twój budżet.
